Jane Austen 
Jak przedstawić osobę, postać znaną wszystkim, którzy powinni ją znać; która sama w sobie jest pewnym fenomenem, ikoną epoki, zjawiskiem kulturowym i inspiracją dla wielu ludzi na całym świecie? W 2015 roku wypada 240 rocznica jej urodzin i zarówno jej postać, jak i twórczość przezywa swoisty renesans. Przyczynia się do tego zarówno niesłabnąca popularność jej powieści, publikowanych w nowych przekładach i wydaniach, realizowane z rozmachem i dbałością o szczegóły ekranizacje a także powstające na całym świecie stowarzyszenia jej miłośników.

Powieści pisane tak dawno, opisujące tak odmienne realia życia, obyczaje, problemy codziennego dnia odbieramy niemal jak fantastykę, jednak w przeciwieństwie do "powieści historycznej" jest to autentyczne świadectwo epoki, które można traktować niemal jak źródło do badań nad obyczajowością Anglii okresu regencji.

Wielu historyków zarzuca pisarce idealizację przedstawianego przez nią życia, pominięcia prawdziwych problemów społecznych i tworzenie sielskiej wizji życia, w którym problemem są zranione uczucia, złamane serca czy towarzyskie nieporozumienia… Ale przecież panna Austen nie pisała brutalnej kroniki swoich dni a służące rozrywce pogodne, pełne humoru i ironiczne powieści, do których najbardziej pokrewnym współczesnym gatunkiem fabularnym jest komedia romantyczna.

Realizm postaci i akcji zawdzięcza swoje walory dużemu prawdopodobieństwu zaistniałych sytuacji i wykorzystaniu społecznych stereotypów właściwych jej otoczeniu. Spostrzega i opisuje frustrację osób świadomych powagi swojej sytuacji ekonomicznej związanej z ograniczonymi dochodami, niefrasobliwość sprowadzającą kłopoty ekonomiczne czy towarzyskie; uprzedzenia, animozje i namiętności. Zapewne są w opisach przesadzone lub przejaskrawione, ale jest to zabieg niezbędny dla uczynienia postaci wyrazistymi i barwnymi.

Między wierszami nietrudno jest odczytać nieco niepokojące przesłanie: jak trudne do osiągnięcia jest zwykłe szczęście spokojnego, codziennego życia, wypełnionego obowiązkami i przyjemnościami, bliskością ukochanych, krewnych i przyjaciół i jak kruche i nietrwałe w rzeczywistości jest to szczęście.

Biografia, zarówno Jane Austen, jej krewnych, jak też każdej innej postaci z tej epoki pełna jest wydarzeń dramatycznych i życiowych tragedii. Dla kobiety tamtej epoki zawód miłosny oznaczał nie tylko złamane serce ale też katastrofę ekonomiczną, stawiającą pod znakiem zapytania całą jej egzystencję.

Małżeństwo, zarówno ze strony mężczyzny jak i kobiety miało w pierwszym rzędzie uzasadnienie ekonomiczne i socjalne, a wzajemne uczucia i sympatie małżonków były sprawą drugorzędną. Oczywiście młoda kobieta mogła odrzucić ofertę małżeństwa i nie stosowano bezpośredniego przymusu, ale rodzice (czy opiekunowie) mogli wywierać presję grożąc sankcjami ekonomicznymi czy wręcz nie udzielić zgody na małżeństwo.

W tym świetle droga jaką wybrała w swoim życiu Jane Austen jest niezwykła. Praca zarobkowa kobiety, pewna samodzielność (choć w kwestiach prawnych reprezentował ją krewny - mężczyzna), a przede wszystkim rezygnacja z "łatwego szczęścia" opartego na niedopasowanym i nie dającym satysfakcji małżeństwie nie była łatwym wyborem. Podjęła go jednak z całą świadomością i konsekwencją zarówno po stronie życiowych zysków jak i strat.



Justyna Sepiał - Rychlik
Mme Chantberry - Kostiumologia i Krawiectwo Artystyczne